Asmara Heritage Project: Eritre’nin Modernist Mirasının Belgelenmesi
Eritre’nin başkenti Asmara, sömürge dönemi mimari mirasını koruma altına alarak UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne giren ilk modernist kentsel alan olma unvanını kazandı. Asmara Heritage Project, bu özgün kentsel dokuyu detaylı bir envanter çalışmasıyla geleceğe taşıyor.
Büyük Rift Vadisi'nin yamacında, deniz seviyesinden 2.300 metre yükseklikte konumlanan Eritre’nin başkenti Asmara, bugün mimari kimliğiyle dünya çapında dikkat çekiyor. Temmuz 2017'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne "Asmara: Modernist Bir Afrika Kenti" olarak kaydedilen yerleşim, Afrika'nın ilk modernist Dünya Mirası sitesi olma özelliğini taşıyor. Şehrin bu tescilli mirası, İtalya’nın Afrika’daki imparatorluk hırsları döneminde gerçekleşen yoğun inşaat süreci ile sonraki yıllarda yaşanan görece izolasyonun birleşiminden doğdu.
Asmara'nın mimari dönüşümü, özellikle 1935 ile 1941 yılları arasında Benito Mussolini yönetiminin Ethiopia'yı işgale hazırlandığı dönemde hız kazandı. Bu süreçte şehir, "Piccola Roma" (Küçük Roma) olarak anılmaya başlandı ve hükümet binalarından sinemalara, ibadethanelerden fabrikalara kadar geniş bir yapı stoğu inşa edildi. Dönemin İtalyan faşist devletinin benimsediği "Rationalism" akımı kente hâkim olsa da; Cinema Impero’daki Art Deco etkileri, Fiat Tagliero benzin istasyonundaki fütüristik formlar ve Africa Pension’ın kübist çizgileri kentin mimari çeşitliliğini artırdı. UNESCO belgelerine göre, şehir planı ortogonal bir ızgara sistemi üzerine oturtulmuş ve büyük oranda Eritreli ustaların işçiliği ve yerel malzemeler kullanılmıştır.
2014 yılında Medhanie Teklemariam liderliğinde kurulan Asmara Heritage Project (AHP), bu kırılgan mirasın korunması için kritik bir adım attı. UCL’den Profesör Edward Denison ve Guang Yu Ren'in rehberliğinde otuzdan fazla Eritreli uzmanın dört yıllık çalışması sonucunda 80.000’den fazla çizim ve belge dijitalleştirildi, 4.300'den fazla bina haritalandı. Bu kapsamlı çalışma, Asmara’nın 2017’de UNESCO listesine girmesini sağladı ve 2016 yılında RIBA Başkanlık Araştırma Madalyası'na layık görüldü. Asmara, bugün yalnızca binalarıyla değil, sömürgeci güçler ve yerel ajansların modernist hırslarla nasıl iç içe geçtiğini gösteren kentsel hafızasıyla değer taşımaktadır.