Ekim Ayında İtalya'da Ziyarete Açılacak 9 Olağanüstü Mimari Eser

İtalya’nın zengin mimari ve kültürel mirasını koruma misyonunu üstlenen FAI (National Trust for Italy), 10 ve 11 Ekim tarihlerinde düzenlenecek olan geleneksel FAI Günleri (Giornate FAI 2026) ile kapılarını bir kez daha tüm dünyaya açıyor. İtalya genelinde 300 farklı şehirde yer alan, normalde halkın erişimine kapalı olan veya yakın zamanda restore edilmiş 700'den fazla tarihi ve çağdaş alan bu özel hafta sonunda ziyaretçilerini ağırlayacak. Domus editörleri olarak biz de bu devasa seçki içerisinden, BBPR'den Pier Luigi Nervi'ye, Paolo Portoghesi'den çağdaş mimarinin öncüleri David Chipperfield ve BIG'e kadar uzanan, son bir asırlık mimarlık tarihine damgasını vurmuş ve kesinlikle kaçırılmaması gereken 9 eşsiz mimari rotayı sizler için bir araya getirdik.

Jacques Couelle, Villa La Grotta

Sardinya’nın Sassari ilinde, Arzachena sınırları içindeki Monti Mannu bölgesinde konumlanan bu konut, Costa Smeralda’nın ünlü ustası tarafından kendi özel ikametgahı olarak inşa edilmiştir. Kayalıkların içine gömülmüş olan bu olağanüstü yapı, yakın zamana kadar organize suç örgütlerinin elindeyken müsadere edilerek Arzachena Belediyesi’ne devredilmiştir. FAI Days kapsamında ilk kez halkın ziyaretine açılacak olan bu tasarım, usta mimarın doğal peyzajla kurduğu organik bağı ve kayalara oyulmuş özel mekanların mimari kalitesini yakından inceleme fırsatı sunmaktadır.

Antica Bottega Caravella

Sicilya’nın Agrigento iline bağlı küçük Burgio belediyesinde yer alan bu kilise ve altındaki kripta, son derece sıra dışı bir keşfe ev sahipliği yapmaktadır. Kriptada Kapuçin rahipleri tarafından keşfedilen ve özenle restore edilen, 18. ve 19. yüzyıllar arasından kalma 49 mumyalanmış beden, günümüzde kilise koridorları boyunca nişlerde sergilenmekte ya da tarihi ahşap tabutlarda muhafaza edilmektedir. FAI Days vesilesiyle kapılarını ilk kez ziyaretçilere açacak olan bu yapı, bölgenin gizemli inanç tarihini ve dini mimarisini gözler önüne sermektedir.

Pier Luigi Nervi, Salt Warehouse

Apulia bölgesindeki Margherita di Savoia’da yer alan ünlü tuzlalarda konumlanan bu devasa tuz deposu (Capannone del Sale), İtalyan mühendislik dehası tarafından 1930'larda tasarlanmıştır. Günümüzde restorasyon çalışmaları devam eden bu tarihi endüstriyel miras yapısı, FAI Days süresince güvenlik ve devam eden çalışmalar nedeniyle yalnızca dışarıdan incelenebilecektir. Nervi’nin betonarme teknolojisindeki öncü form arayışlarını ve geniş açıklıkları geçme becerisini yansıtan bu ikonik eser, İtalyan endüstriyel rasyonalizminin en önemli örneklerinden biridir.

Paolo Portoghesi, Chiesa della Sacra Famiglia

Salerno’nun Fratte mahallesinde 1974 yılında tamamlanan bu kilise, 1960’lardaki İkinci Vatikan Konsili'nin ardından İtalya’da inşa edilen radikal biçimli modern kiliselerin en dikkat çekici örneklerinden biridir. Radikal kavisli duvarları, ışığı süzme şekli ve yenilikçi geometrik düzeniyle dikkat çeken Kutsal Aile Kilisesi, geleneksel dini mekan algısını kökten sarsmaktadır. Mimarlık dünyasında büyük yankı uyandıran ve daha önce Domus sayfalarında da detaylıca analiz edilen bu yapı, Portoghesi'nin kendine has biçimsel dilini yansıtmaktadır.

BBPR, Velarca

Como Gölü kıyısındaki Tremezzina’da demirli olan bu sıra dışı tasarım, tam anlamıyla göl üzerinde yüzen bir ev konseptidir. 1959 yılında ünlü tasarım ortaklığı tarafından hayata geçirilen bu yüzen konut, FAI'nin bizzat üstlendiği son derece titiz ve kapsamlı bir restorasyon sürecinin ardından orijinal görkemine yeniden kavuşturulmuştur. FAI Days kapsamında ziyaretçilerini göl üzerinde ağırlayacak olan bu yüzen ev, döneminin modern konut anlayışına getirdiği radikal bakış açısını ve deniz/göl mimarisine yönelik özgün çözümlerini sergilemektedir.

Marcello Piacentini, Giuseppe Vaccaro, Palazzo Piacentini

Roma’da bulunan bu anıtsal hükümet yapısı, 1932 yılında inşa edilmiş olup mimarlık ile uygulamalı sanatlar arasındaki derin iş birliğini mükemmel bir şekilde yansıtmaktadır. FAI Days rotası boyunca ziyaretçiler, Mario Sironi imzalı muazzam vitray pencerelerden, Eroli kardeşler tarafından dokunmuş yedi adet görkemli duvar halısına ev sahipliği yapan Goblen Salonu’na kadar normalde erişilemeyen birçok mekanı keşfetme şansına sahip olacaktır. Dönemin anıtsal devlet mimarisini ve iç mekan zanaatkarlığını anlamak için bu saray kaçırılmayacak bir fırsattır.

Carlo Barabino, Monumental Cemetery of Staglieno

Cenova’da bulunan ve normal şartlarda da ziyarete açık olan bu devasa anıtsal mezarlık, FAI Days süresince olağanüstü bir ayrıcalık sunarak normalde girişin sınırlandırıldığı özel alanlarını halka açacaktır. 1851 yılında açılan bu açık hava müzesi niteliğindeki nekropolde, görkemli kubbesiyle dikkat çeken Pantheon ve İtalyan birleşmesinin öncüsü Giuseppe Mazzini’nin mezarı gibi tarihi öneme sahip alanlar rehberli turlarla gezilebilecektir. Heykel sanatı ile peyzaj mimarisinin en üst düzey sentezlerinden biri olan bu alan, ziyaretçilerini beklemektedir.

David Chipperfield Architects, Cava Arcari

Vicenza iline bağlı Zovencedo’da yer alan bu etkileyici mekan, yaklaşık altmış yıl boyunca bölgenin meşhur Vicenza taşının çıkarıldığı eski bir maden ocağıdır. Ünlü çağdaş mimarlık ofisi tarafından gerçekleştirilen duyarlı bir müdahaleyle, bu devasa endüstriyel yeraltı boşluğu büyüleyici bir performans ve etkinlik alanına dönüştürülmüştür. Doğal taş sütunların yarattığı anıtsal ritim ve su birikintileriyle birleşen benzersiz akustik atmosfer, geçmişin endüstriyel emeği ile günümüzün sanatsal işlevini kusursuz bir mekansal kurguyla buluşturmaktadır.

BIG, CityWave

Milano’nun modern kentsel gelişim bölgesi içinde yükselen bu anıtsal proje, resmi açılışından önce FAI Days kapsamında ilk kez halka açık bir ön gösterimle sunulmaktadır. Tasarımının en karakteristik unsuru olan devasa kavisli saçak yapısıyla dikkat çeken bina, tamamlandığında İtalya'nın en büyük kentsel fotovoltaik parkına ev sahipliği yapacaktır. Sürdürülebilir mimarlık ve ileri teknoloji çözümlerini bir araya getiren bu çağdaş tasarım, 2025 yılı Domus konuk editörü Bjarke Ingels’in anlatımıyla daha önce özel bir ön izlemeyle dergimizde de yer bulmuştur.

Neden Önemli?

Bu etkinlik, İtalya'nın neredeyse yüz yıllık mimari mirasını temsil eden ve normal şartlarda halka kapalı olan çok özel yapıları doğrudan deneyimleme fırsatı sunması açısından büyük önem taşımaktadır. Tarihi restorasyon projelerinden sürdürülebilir modern tasarımlara uzanan bu seçki, mimarlık tarihinin gelişimini ve koruma bilincini gözler önüne sermektedir.