Francis Kéré Mimarlığında Zamanın Bir Yapı Malzemesi Olarak Rolü
Mimar Francis Kéré, projelerinde zamanı esnek ve deneysel bir tasarım girdisi olarak konumlandırıyor. Surgical Clinic and Health Center ve Naaba Belem Goumma Secondary School gibi projeler, yerel toplulukların katılımıyla şekillenen bu sürecin birer yansıması haline geliyor.
"Francis Kéré: Building Stories" kitabında mimar Francis Kéré, "Sonuçta zaman, mesleğimin temel bir bileşenidir" ifadesini kullanmaktadır. Mimarlığı, kullanıcıların mekânı sahiplenmesiyle başlayan ve sürekli evrilen bir süreç olarak ele alan Kéré, projelerini inşaat aşamasında bile tasarlamaya devam ederek zamanı esnek ve deneysel bir malzeme gibi kullanmaktadır.
Tasarım sürecini sadece çizimler, maketler ve görselleştirmelerden ibaret görmeyen Kéré Architecture, sahaya adım atıldığı andan itibaren süreci başlatır. Su arama çalışmalarından bitki örtüsüyle yapılan deneylere, inşaat detaylarının geliştirilmesinden yerel toplulukların hikayelerini dinlemeye kadar her adım tasarımın bir parçası haline gelir.
Ouagadougou'nun 150 kilometre güneyinde konumlanan Surgical Clinic and Health Center projesinin fikri, 2012 dolaylarında Laongo'daki Opera Village projesinden doğmuştur. Dr. Bernhard Rumstadt, yerel hastanenin yetersiz hizmet kalitesini görerek kendi tıp merkezini kurmaya karar vermiştir. Bütçe kısıtlamalarını aşmak amacıyla, Opera Village'da sanatçılar ve öğretmenler için tasarlanan modüler konutlar, medikal ihtiyaçlara uyarlanarak bütçe elverdikçe aşamalı olarak inşa edilmiştir. Tasarım sürecinde Gabon'daki Albert Schweitzer Hospital referans alınmıştır.
Projenin yerel halk tarafından benimsenmesi için inşaat sürecine bölgedeki işçiler dahil edilmiştir. Kéré Architecture ekibi, sıkıştırılmış toprak blok (CEB) tekniğini yerel Gurunsi topluluğuna öğreterek karşılıklı bir öğrenme süreci oluşturmuştur. 2016 yılında cerrahlar için inşa edilen konutlarda ise Burkina Faso'daki geleneksel ve çağdaş yapım tekniklerinden ilham alan çift katmanlı bir duvar sistemi uygulanmıştır. İç katmanda termal konfor sağlayan sıkıştırılmış toprak bloklar kullanılırken, dış katmanda yağmur aşınmasına dayanıklı beton bloklar tercih edilmiştir. Kassena halkı da Burkina Faso'da geometrik desenlerle süslenmiş toprak evleriyle bilinmektedir.
Benzer şekilde, Naaba Belem Goumma Secondary School deneyimlerinden yola çıkılarak, yerinde dökme kil (terre coulée) yöntemi çağdaş bir inşaat tekniğiyle yeniden canlandırılmıştır. Yeniden kullanılabilir geniş bir kalıp sistemi sayesinde her bir modül tek seferde dökülerek inşaat süresi kısaltılmıştır. Bu doğrultuda inşa edilen ilk üç sınıf, gelecekteki kampüs genişlemelerine izin verecek şekilde konumlandırılmıştır.
Kéré'nin mimarlığında zaman; tasarım ekiplerinin ve toplulukların malzemelerle, yapım teknikleriyle ve iklim stratejileriyle kolektif olarak çalıştığı, sürekli gelişen bir öğrenme ve deney alanıdır. Her tasarım kararı, hangi malzemelerin çevreye en uygun olduğunu, hangi ihtiyaçların karşılanması gerektiğini ve projelerin nihayetinde orada yaşayan insanların yaşamlarını nasıl etkileyeceğini düşünmeyi içerir.