Geçici Mimari Prototipleri: Logroño’da Kamusal Alanın Geleceği Deneyleniyor

Concéntrico, 2026 Haziran ayında 12. edisyonuyla Logroño'ya geri dönerek şehri aktif bir mimari çalışma sahasına dönüştürdü. 2015 yılındaki kuruluşundan bu yana festival, tasarımı mesafeli ve kontrollü bir sergi nesnesi olarak sunmak yerine; sokaklara, meydanlara ve boş arazilere kurulan tam ölçekli enstalasyonlarla kent kimliğini yeniden tanımlıyor. Mimarların, tasarımcıların ve araştırmacıların hazırladığı yirmiden fazla proje, sakinleri ve ziyaretçileri pasif izleyiciler olmaktan çıkarıp şehir genelindeki bu kamusal alan deneyinin aktif katılımcıları haline getiriyor.

Festival, çağdaş kentte mimarinin nasıl işlediğine dair üç farklı küratöryel çizgi etrafında şekillendi. "Kimlik ve Kurgu" (Identity and Fiction) başlığı altında Smiljan Radic ve OFREIA gibi isimler kentsel belleği araştırırken, "Kentsel Ekolojiler" (Urban Ecologies) kategorisinde NOOF Group ve Sahra Hersi iklim, madde ve peyzaj ilişkilerine odaklandı. Üçüncü kategori olan "Geçici Ajanlar" (Ephemeral Agents) ise sosyal dinamikleri harekete geçirmek için geçici yapıları birer araç olarak kullandı. Bu kapsamda Future Firm tarafından tasarlanan Escalera de la Cigüeña, bir yaya köprüsü ile nehir kenarındaki park arasında bağlantı kurarak atıl kalmış bir kentsel unsuru canlandırmayı hedefledi.

Geçici tasarımlar, en başından itibaren insanların mekanları nasıl kullandığına dair birer araştırma aracı olarak kurgulanıyor. Bu deneysel duruş, mimarların kalıcılık kısıtlamaları olmaksızın kentin kritik noktalarında sosyal dinamikleri gözlemlemesine ve kendiliğinden gelişen tepkilere göre tasarım fikirlerini yinelemesine imkan tanıyor. DFDC tarafından tasarlanan "A Soft Embassy" gibi projeler, kamusal alanın gelecekteki aktivasyonu için prototipler sunuyor. Sökülmek üzere tasarlanan bu yapılar, malzemenin sınırlılığı ve insan ihtiyaçlarının geçiciliği gibi kalıcı mimarinin genellikle gizlediği kısıtlamaları açıkça kabul ediyor.

Polonya kökenli TŁO ekibi, "Los Sábados" projesinde geleneksel mimari bellek ile çağdaş tasarımı birleştiriyor. Polonya'daki kırsal ahşap kiliselerin etrafındaki alçak galerilerden (soboty) esinlenen tasarım, dar bir sokakta bir dinlenme alanı yaratıyor. Projede kullanılan ahşap çıtalar, festivalin bir önceki yılındaki enstalasyonlardan geri dönüştürülerek malzemenin döngüselliği vurgulanıyor. Benzer şekilde AAU Anastas'ın "Cathedral for One" isimli kentsel dinleme kapsülleri, sosyal parçalanma ve çevresel baskılara yanıt verebilecek daha yaşanabilir koşulların arayışına katkıda bulunuyor.

Geçici mimarinin gücü, kurumsal dayanıklılık yerine sosyal duyarlılığa ve mekansal olasılıklara öncelik vermesinde yatıyor. Concéntrico'daki projeler, kalıcılığın mimarinin nihai hedefi olup olmadığını sorguluyor. Yapıların geri çekilme, yeniden yapılandırılma ve evrilme kapasitesi, mimarinin sürekli değişen bir dünyaya daha hızlı yanıt verebilmesine olanak tanıyan bir özellik olarak öne çıkıyor.