İklim ve Biyoçeşitlilik: 2025 Yılının Önemli Gelişmeleri ve Gelecek Vizyonu

2025 yılı, küresel ölçekte sera gazı emisyonlarının artmaya devam etmesi ve biyolojik çeşitliliğin azalması gibi zorlu mücadelelerle geçerken, aynı zamanda iklim ve doğa lehine önemli kazanımların yaşandığı bir dönem olarak kayıtlara geçiyor. Uluslararası haber kaynaklarından ve çevre raporlarından derlenen veriler, yenilenebilir enerjinin dünya genelinde kömürü geride bırakarak lider enerji kaynağı haline geldiğini gösteriyor. Amazon ormanlarında gerçekleşen ormansızlaşma oranındaki yüzde 10'luk düşüş ve Uluslararası Adalet Divanı'nın emisyon kaynaklı zararlar için ülkelerin birbirine dava açabilmesine olanak tanıyan tarihi kararı, yılın öne çıkan olumlu gelişmeleri arasında yer alıyor.

Paris İklim Anlaşması'nın onuncu yılına girdiğimiz bu dönemde, temiz enerji yatırımlarının 2 trilyon doların üzerine çıkarak fosil yakıt yatırımlarını ikiye katlaması, enerji dönüşümündeki hızın bir göstergesi. Elektrikli araçların dünya genelindeki pazar payının beşte bire ulaşmış olması, on yıl öncesinin niş teknolojisinin artık ana akım haline geldiğini kanıtlıyor. Ayrıca, Yale Environment 360 tarafından analiz edilen veriler, ABD ve çoğu Avrupa ülkesini içeren 43 ülkenin, ekonomik büyümeyi sera gazı emisyonlarından tamamen ayrıştırmayı başardığını ortaya koyuyor. Bu ülkeler, küresel ekonominin toplamda yüzde 46'sını temsil ediyor.

İklim dirençli altyapı projeleri de hukuki süreçlerle destekleniyor. ABD'de bir federal yargıç, yönetim tarafından iptal edilmek istenen 'Building Resilient Infrastructure and Communities' (BRIC) programının iptal kararını yasa dışı bularak durdurdu. 22 eyaletin dahil olduğu bu dava, program kapsamındaki 4,5 milyar dolarlık iklim dirençli projelerin önümüzdeki yirmi yıl içinde 150 milyar dolarlık olası afet zararını önleyeceğine vurgu yapıyor.

New York şehrinde ise peyzaj mimarlığının tarihsel mirası ile modern ihtiyaçlar bir araya geliyor. Frederick Law Olmsted imzalı ikonik Prospect Park, Brooklyn'in ilk 'Bluebelt' sistemine dönüştürülüyor. 68 milyon dolarlık bir yatırımla gerçekleştirilen bu proje, nature-based (doğa temelli) çözümler kullanarak parktaki gölün yağmur suyu yönetimi kapasitesini artırmayı hedefliyor. Yeni oluşturulacak göletler ve yağmur bahçeleri, bölgeyi kentsel taşkın riskine karşı korumak için tasarlanıyor.

Büyük ölçekli raporlar ise atılması gereken adımların ekonomik değerine dikkat çekiyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayınlanan 1.100 sayfalık Global Environment Outlook raporu, gıda ve fosil yakıt üretiminin saatte 5 milyar dolarlık çevresel yıkıma yol açtığını belirtiyor. Ancak raporda yer alan projeksiyonlar oldukça dikkat çekici: Sadece iklim eylemlerinden sağlanacak faydaların, 2070 yılında yıllık 20 trilyon dolar, 2100 yılında ise 100 trilyon dolar değerine ulaşabileceği öngörülüyor.

San Francisco Körfezi ise yükselen deniz seviyelerine karşı yeni stratejiler geliştirmeyi tartışıyor. Uzmanlar, kıyı şeridinin dönüştüğü bir dünyada, sadece çekilmek veya direnmek yerine, 'üçüncü bir yol' olarak nitelendirdikleri ve kontrollü kara kazanım projelerini de içeren sürdürülebilir büyüme modellerini gündeme getiriyor. Bu yaklaşım, deniz seviyesinin yükselmesiyle risk altına giren 75 bin konut ve 20 bin dönümlük sulak alan için proaktif bir çözüm arayışı sunuyor.