Lagos'ta Altyapı ve Doğa Çatışması: Geri Dönen Sellerle Mücadele
Nijerya'nın hızla büyüyen metropolü Lagos, kontrolsüz betonlaşma ve sulak alanların kaybı nedeniyle her yıl şiddetli taşkınlarla yüzleşiyor. Şehir sakinleri ve mimarlar, suyla savaşmak yerine onunla birlikte yaşamanın yollarını arıyor.
Lagos, zamanın, insan etkileşiminin ve doğanın güçlerinin şekillendirdiği, suyla olan huzursuz ama kaçınılmaz ilişkisiyle tanımlanan bir şehirdir. Eko olarak da bilinen kent, coğrafi yapısı gereği bir taşkın yatağı üzerinde yer almaktadır. Lagos'un koruyucu sulak alanlarının yaklaşık yüzde 59 ila 96'sı kum dolgusu ve gayrimenkul projeleri nedeniyle kaybedilmiştir. Günümüzde kent arazisinin yüzde 91'inden fazlası beton ve asfaltla kaplanmış durumdadır; bu geçirimsiz yüzeyler suyla etkileşime girmek yerine onu hapsetmeye çalışmaktadır. Lagos State Climate Adaptation and Resilience Plan ve Lekki Comprehensive Master Plan gibi adaptasyon planları mevcut olsa da, politika ile uygulama arasındaki boşluk oldukça geniştir.
Haziran 2026'da Lekki Peninsula, bu kentsel gerilimin en belirgin hissedildiği yer haline gelmiştir. NIHSA, Lagos'un kıyı bölgelerinde 3.030 mm'ye kadar normalin üzerinde yağış öngörmüştür. Lekki-Epe Expressway boyunca, yeni yol altyapısından yönlendirilen drenaj kanalları yarımadadaki yerleşim alanlarını su altında bırakmıştır. Yollar kapanmış, araçlar mahsur kalmış ve evlerin temelleri zayıflamıştır. Lagos Eyalet Hükümeti ise taşkın sırasında drenaj kanallarını tıkayan yapıların yıkılması talimatını vermiştir. Seller, kamu ve özel alan arasındaki sınırları eriterek sokakları ve evleri birleştirmektedir.
Kıyı şeridindeki gayriresmi yerleşimler, suyla mücadele etmek yerine onunla birlikte çalışmaya yönelik geçici ve doğaçlama yöntemler geliştirmiştir. ADD.apt platformundan Eve Nnaji, taşkın yatağının hidrolojik süreçleriyle uyumlu yapılar ve stratejiler önermektedir. Nnaji, bu yaklaşımı sömürgecilikle unutturulan çevre bilincinin mimari olarak yeniden inşası olarak tanımlamaktadır.
NLE Architects firmasından Kunle Adeyemi de bu felsefeyi Lagos, Kinşasa, Kahire ve Abidjan gibi Afrika kıyı kentlerine yaymaktadır. Adeyemi'nin Makoko Floating School gibi deneysel projeleri, suyu bir düşman olarak değil, bir altyapı ve kentsel mantık fırsatı olarak ele almaktadır. Lagos'ta mimari, çevre üzerinde egemenlik kurmak yerine, arazi ve onunla etkileşime giren yaşamlar tarafından şekillendirilen bir birlikte var olma süreci olmalıdır.