Lima'daki Koloni Dönemi Öncesi Yapılar İçin UNESCO Kampanyası

Red Lima Milenaria tarafından yürütülen bir kampanya, Peru'nun başkenti Lima'daki koloni dönemi öncesi sit alanları için UNESCO tanınırlığı arıyor. 11 milyon nüfuslu bir metropol olan Lima'da bugün 600'den fazla arkeolojik alan bulunuyor. Vatandaşların başlattığı bu kampanya, Avrupalı sömürgesine direnen yapıların bir kısmının UNESCO'nun Dünya Mirası Listesi'ne yazılması için adaylık sürecini teşvik ederek koruma koşullarını ve kamusal farkındalığı artırmayı hedefliyor. Halka açık kampanya, vatandaş desteğini toplamak ve miras ile ilgili alanlarda çalışan kuruluşlarla ortaklıklar kurarak Peru devleti tarafından sunulacak resmi bir adaylığın altyapısını hazırlamak amacıyla yakın zamanda başlatıldı. Bu girişim, kıtada sosyoekonomik eşitsizliğe ve yapısal tarihsel adaletsizliklere yanıt veren yeniden yapılanma hareketleriyle örtüşerek miras tanımını yeniden sorgulatıyor.

Korunmayı bekleyen bu alanlar, geleneksel And kültüründe ruhsal güç taşıdığına ve atalar veya ilahlarla bağ kurduğuna inanılan kutsal yerler olarak bilinen huaca (veya wak'a) olarak adlandırılıyor. César Itier'e göre "huaca" kelimesi aslında bir tepe üzerinde yaşayan efsanevi bir atanın parçaları veya kopyaları olarak kabul edilen taşlara atıfta bulunarak "bölünmüş" anlamına geliyordu. Bu terim daha sonra bu taşları barındıran kutsal alana, ilahi atanın kendisine ve ondan yayılan taş tılsımlara atfedildi. Geriye kalan bu yapılar günümüzde çağdaş Lima'nın evleri, yolları ve yüksek katlı binaları arasında yer almakta olup birçoğu yoğun kentsel baskı ve yetersiz bakım ile karşı karşıya kalmaktadır. Peru'nun yaklaşan yerel seçimleri öncesinde kampanya, bu alanların geleceğini Lima'nın gelişim tartışmalarının merkezine taşımayı amaçlıyor.

Red Lima Milenaria'nın kurucusu Javier Lizarzaburu, "UNESCO tanınırlığı bu olağanüstü mirasa daha büyük bir uluslararası görünürlük kazandıracaktır. Ancak Lima halkı için asıl zorluk, huacaları kimliğimizin temel bir parçası olarak tanımak ve onları şehrin yaşamına entegre etmektir" diyor.

Kampanya aynı zamanda geçmiş yaşam biçimleri hakkında farkındalık yaratmayı ve bu kültürel geleneklere yönelik çağdaş bir takdir inşa etmeyi hedefliyor. Red Lima Milenaria'nın belirttiği gibi, "yaklaşık beş yüzyıldır başkentin baskın tarihsel anlatısı, sömürge dönemini büyük ölçüde başlangıç noktası olarak ele almıştır." Sit alanları listesi; toprak malzemelerden inşa edilmiş anıtsal yapılar ve hâlâ işlevş durumda olan antik sulama sistemleri dahil olmak üzere bir zamanlar Peru topraklarında yaşamış olan toplulukların çeşitliliğine tanıklık eden yerlerden oluşuyor. Kampanyaya eşlik eden ön bir araştırma, Lima'yı kentsel veya metropol alanlarında yaklaşık 4.000 yıl veya daha öncesine dayanan mimariyi barındıran Amman, Erivan, Kudüs, Kahire, Abu Dabi, Manama ve Beyrut ile birlikte dünyadaki nadir başkentler arasına yerleştiriyor.

Potansiyel olarak aday gösterilecek alan grubu arasında San Martín de Porres bölgesindeki El Paraíso huacası (M.Ö. 2000); Miraflores'teki Pucllana huacası (M.S. 5. yüzyıl); San Juan de Lurigancho'daki Campoy kalesi (M.S. 12. yüzyıl) ve San Borja'daki Surco Kanalı'nın bölümleri yer alıyor. İki bin yıl önce Mayalar ve İnkalar dışında Çin'deki Han Hanedanı ve Akdeniz havzasındaki Roma İmparatorluğu gibi diğer dikkate değer medeniyetler de gelişmişti. Bu And arkeolojik sitlerinin UNESCO'dan benzer bir tanınırlık alabilmesi için başvuranların kültürel alanların malzeme, tasarım ve çevre açısından tarihi olarak otantik olduğunu göstermesi, on resmi seçilme kriterinden en az birini karşılaması ve çok aşamalı adaylık ve değerlendirme sürecinin gereklilikleri arasında yerel düzeyde yeterli yasal korumaya sahip olabileceğini kanıtlaması gerekiyor.

https://images.adsttc.com/media/images/6ab9/4879/701b/1e01/88c7/9d6a/largejpg/citizen-led-campaign-seeks-unesco-status-for-select-pre-colonial-sites-among-capitals-600-plus6.jpg?1790527620

https://images.adsttc.com/media/images/6ab9/4884/701b/1e01/88c7/9d6b/largejpg/citizen-led-campaign-seeks-unesco-status-for-select-pre-colonial-sites-among-capitals-600-plus6.jpg?1790527627