Melbourne’deki Kamu Konutlarının Geleceği: Yıkım mı, Yenileme mi?

Melbourne’deki 44 kamu konut binasının yıkımını içeren devlet projesine karşı çıkan mimar Simon Robinson, "Retain, Repair, Reinvest" (Koru, Onar, Yeniden Yatırım Yap) stratejisiyle sürdürülebilir bir alternatif sunuyor. Proje, hem sosyal konut haklarını hem de çevresel etkileri korumayı hedefliyor.

Melbourne’deki Kamu Konutlarının Geleceği: Yıkım mı, Yenileme mi?

Melbourne merkezli araştırma ve tasarım pratiği Office’in direktörü mimar Simon Robinson, Victoria eyalet hükümetinin Melbourne genelindeki kamu konutlarını yıkma planına karşı kamuoyunu bilgilendirme çalışmalarına liderlik ediyor. 2023 yılında duyurulan ve Homes Victoria tarafından yürütülen High-Rise Redevelopment Program (HRRP) kapsamında, 1962 ile 1975 yılları arasında inşa edilen 44 yüksek katlı kamu konut bloğunun 2051 yılına kadar yıkılarak yerlerine yeni konutlar yapılması öngörülüyor. Hükümet yetkilileri, bu binaların modern standartları karşılamadığını, bakım maliyetlerinin yüksek olduğunu ve yıkımın konut kapasitesini üç katına çıkaracağını savunuyor.

Robinson ve ekibi ise bu binaların tamamının ömrünü tamamlamadığı görüşünde. Office, konut sakinleriyle birlikte yürüttüğü çalışmalarda, yıkım yerine yenileme (retrofit) yaklaşımının yaklaşık 300 milyon dolar daha tasarruf sağlayabileceğini öngörüyor. Robinson, bu hesaplamalarda mevcut sakinlerin yerinden edilmesiyle doğan yüksek taşınma maliyetlerinin göz ardı edildiğini belirtiyor. Office’in sunduğu "Retain Repair Reinvest" (RRR) adlı strateji; sakinleri yerinden etmeden binaların enerji verimliliğini artırmayı, yalıtım, ısıtma ve soğutma sistemlerini yenilemeyi ve inşaat atığını azaltmayı hedefliyor.

RRR yaklaşımını Flemington Estate, Barak Beacon Estate ve Ascot Vale Estate projelerinde inceleyen Office, Flemington Estate için mevcut 720 konutu koruyup üzerine 577 adet yeni sosyal konut eklemeyi önerdi. Önerilen yenileme; yeni cepheler, özel balkonlar, yeraltı otoparkı ve ortak yeşil alanları içeriyor. Çift camlı pencereler ve fotovoltaik hücrelerin kullanımıyla yıkım senaryosuna kıyasla küresel ısınma potansiyelinde yüzde 55 azalma hedefleniyor.

Ancak süreç, şeffaflık eksikliği ve sakinlere danışılmaması nedeniyle ciddi tartışmalara konu oluyor. Robinson, hükümetin binaları yönetmekten kaçınmak için kamu konutlarını, özel geliştiriciler tarafından inşa edilen ve daha pahalı olan “toplum konutlarına” (community housing) dönüştürdüğünü vurguluyor. Kamu konutlarının “temel sosyal altyapı” olduğunu belirten mimar, bu alanların barınma hakkını koruyan bir güvenlik ağı olduğuna dikkat çekiyor. Ascot Vale Estate örneğinde hükümetin yıkım kararını geri çekip yenileme yapması, Robinson için küçük ama umut verici bir başarı olarak görülüyor. Buna karşın, Barak Beacon Estate gibi diğer bazı bloklar çoktan yıkıldı ve Flemington Estate hakkındaki yasal süreç hala devam ediyor.