Mount Cameroon Eteklerinde Ormansızlaşmaya Karşı Topluluk Odaklı Restorasyon Seferberliği

Kamerun'un Mount Cameroon (Fako) dağının eteklerinde yer alan Bonavada topluluğu, son yıllarda orman kaybı, kuruyan akarsular ve azalan yaban hayatı gibi ciddi ekolojik krizlerle karşı karşıya kaldı. Bölgede geleneksel olarak yürütülen tomrukçuluk, tarım alanı açma ve avcılık faaliyetleri, zamanla birincil ormanların kakao, yer elması ve muz tarlalarına dönüşmesine yol açtı. İç çatışmalar nedeniyle yerinden edilmiş kişilerin de bu sektörlerde çalıştırılması ormansızlaşma sürecini hızlandırdı. Ancak yerel halk, azalan doğal kaynakların gıda güvensizliği ve yoksulluğu artırması üzerine çevreye yaklaşımlarını değiştirmeye başladı.

Eski tomrukçulardan Pa Mbonde Mokonde ve Mola Lyonga Francis gibi yerel figürler, geçmişteki hatalarından dönerek ağaçlandırma çalışmalarına katılıyor. Örneğin, geçmişte tomrukçuluk yapan ilkokul öğretmeni Mola Lyonga Francis, kestiği her ağaç yerine artık 50 yeni ağaç diktiğini ve bu sayede kuruyan derelerin yeniden canlanmaya başladığını belirtiyor. Benzer şekilde, eski bir tomrukçu ve avcı olan Mola Comondo Mwanbot, agroormancılık (tarımsal ormancılık) eğitimleri alarak tarlalarında tarım ürünleri ile ağaçları bir arada yetiştiriyor ve bu sayede hem verimi artırıyor hem de kuşların geri dönmesini sağlıyor.

Bölgedeki bu dönüşümün öncülerinden biri olan Ndumbe Knollis Mokake, 2019 yılında University of Buea Coğrafya Bölümü'ne kabul edildikten sonra askeri kariyer planından vazgeçerek çevre koruma ve restorasyon çalışmalarına yöneldi. Knollis, 2022 yılında kurduğu Center for Agricultural Stewardship and Development (CASAD-Cameroon) aracılığıyla yerli gençleri, kadınları, küçük ölçekli çiftçileri ve yerinden edilmiş kişileri sürdürülebilir tarım konusunda eğitiyor.

CASAD bünyesinde kurulan fidanlıklar, bölgenin ekolojik dengesini yeniden kurmayı hedeflerken, topluluğa organik tarım eğitimi de veriliyor. Ayrıca kısıtlı alan ve su kullanımıyla yetiştirilen manyok, patates, jak meyvesi ve muz gibi yerel nişastalı ürünlerden makarna ve ekmek gibi katma değerli gıdalar üretilerek çiftçilerin gelir düzeyinin artırılması amaçlanıyor.

Projenin Önemi Bu restorasyon girişimi, Mount Cameroon çevresindeki hassas ekosistemleri canlandırırken, yerel toplulukların iklim krizi ve toprak bozulumunun olumsuz etkilerine karşı direnç kazanmasını desteklemektedir.