Şehirler Raylı Sistem Peyzajlarına Odaklanıyor
Kuzey Amerika genelindeki toplu taşıma ajansları, raylı sistem ve toplu taşıma istasyonları için sürdürülebilirliği artırmak ve bakım maliyetlerini düşürmek amacıyla yeni peyzaj tasarım standartları geliştiriyor.
Toplu taşıma ajansları, raylı hatların etrafındaki yeni sistem güncellemeleri kapsamında daha bilinçli ve amaçlı peyzaj alanları planlıyor. Los Angeles'ta hızlı transit duraklarında peyzaj mimarlığı ön plana çıkıyor. Yirminci yüzyılda raylı sistem ağını genişleten Los Angeles County Metropolitan Transportation Authority (Metro), ilk dönemlerde mahalle kimliğini simgeleyen özgün istasyonlar inşa etti. Ancak bu özgün mimari tasarımlar, sistem genişledikçe bakım maliyetlerini artıran tek seferlik onarımlara yol açtı. Buna karşılık Metro, 2012 yılında mimarlık ve planlama firması Johnson Fain ile anlaşarak daha kolay bakım ve net bir marka kimliği sağlamak amacıyla modüler cam gölgelikler, paslanmaz çelik geçitler ve tutarlı tabelalardan oluşan standartlaştırılmış bir kit tasarlattı. Metro, 2021 yılında bu kitleri akustik, aydınlatma, mobilya ve güvenlik özelliklerini kapsayan yeni tasarım standartlarıyla genişletti. Gensler ve Arup danışmanlığında Studio-MLA, istasyon plaza düzenlemeleri, yolları, bisiklet depolama alanları, ağaç dipleri ve sulama sistemleri için peyzaj yönergeleri geliştirdi.
Metro'nun onaylanan bitki çeşitleri, California Polytechnic State University, San Luis Obispo bünyesindeki Urban Forest Ecosystems Institute araştırmalarından yararlanıyor. Yaklaşık 100 türden oluşan bitki seçiminde su ihtiyacı az olan bölgesel türler tercih edilirken, gölge sağlayan ve yoğun yaprak ya da meyve temizliği gerektirmeyen bitkilere öncelik veriliyor. Kıyı meşesi (Quercus agrifolia) gibi bazı meşe türleri büyük boyutları, düşük su ihtiyaçları, bölgesel uygunlukları ve yuvarlak formlarıyla en yüksek puanı alan türler arasında yer alıyor. Şrub türleri ise düşük su ihtiyaçları, mevsimsel çekicilikleri ve yaban hayatına sağladıkları besin değeri nedeniyle listeye dâhil ediliyor.
Benzer şekilde, diğer şehirlerdeki transit ajansları da kamusal cazibeyi artırmak, daha sürdürülebilir peyzajlar yaratmak ve bakımı azaltmak amacıyla yeni standartlar benimsiyor. Seattle bölgesinde Sound Transit ajansı, 2024 yılında Link hafif raylı ağı boyunca yeni planlama kriterleri tanıttı. Lynnwood Link Extension projesinde hat boyunca hizmet veren HNTB mimarlık ve mühendislik firması üç istasyon tasarlarken, Shoreline şehrindeki iki istasyonun peyzajı Seattle merkezli HBB Landscape Architecture tarafından tasarlandı. Sound Transit, tasarımı ve yapımı standartlaştıran 205 sayfalık bir istasyon tasarım kılavuzu yayımladı.
Pittsburgh Regional Transit (PRT) ise net sıfır emisyon hedeflerine ulaşma planını desteklemek amacıyla Haziran 2025'te 192 sayfalık peyzaj tasarım kılavuzunu yayımladı. Pittsburgh'ün benzersiz topoğrafyasına ve eğimli arazilerine uyum sağlamak üzere hazırlanan kılavuz, Pittsburgh merkezli evolveEA firmasından peyzaj mimarı Allison Koll ile birlikte geliştirildi. Kılavuz, çim alanların çayır bitkileriyle değiştirilmesini, eğimli alanlarda erozyonu kontrol etmek için derin köklü bitkilerin kullanılmasını ve ağaç gölgelik oranının artırılmasını öngörüyor. Yapılan bu planlama süreçlerindeki en büyük değişim ise transit ajanslarının peyzaj mimarlarını operasyon, mühendislik ve bakım çıkarlarını dengeleyecek daha belirleyici rollerde konumlandırmasıdır.