The Albanian Files: Arnavutluk'un Mimari Dönüşümü Kitaplaştı
Lars Mueller Publishers tarafından yayımlanan ve editörlüğünü Anneke Abhelakh'ın üstlendiği The Albanian Files, altmış uluslararası mimarlık stüdyosunun Arnavutluk'taki çalışmalarını yaklaşık 800 sayfalık kapsamlı bir arşivde bir araya getiriyor.
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama'nın on üç yıllık iktidarı süresince ülkesini dönüştürmek için mimariyi en görünür araç olarak kullanması, uluslararası bir yayının odağında yer alıyor. Anneke Abhelakh tarafından düzenlenen ve foreword bölümü Edi Rama kaleme alınan The Albanian Files adlı kitap, Lars Mueller Publishers tarafından 796 sayfa ve yaklaşık 1500 illüstrasyonla ciltsiz olarak yayımlandı. Amsterdam merkezli Haller Brun tasarımıyla hazırlanan bu hacimli arşiv, OMA, MVRDV, BIG, Stefano Boeri, Christian Kerez, Steven Holl, Eduardo Souto de Moura, Kengo Kuma, Elemental, MASS Design Group, Toyo Ito, Valerio Olgiati ve 51N4E dahil olmak üzere altmış uluslararası mimarlık ofisinin katkılarını barındırıyor.
Kitap, projelerin düz bir sunumundan ziyade, mimarların Arnavutluk'a nasıl geldiklerini ve orada ne yaptıklarını kendi anlatılarıyla aktarıyor. Projeler, çizimler, fotoğraflar, anılar, manifestolar ve anekdotlar, Hollandalı bir dinamizmle bir araya getiriliyor. Eserde yer alan mimari yaklaşımlar arasında manzarayı yorumlama, sosyal bir problemi çözme, formları test etme veya diyagramatik şehircilik gibi farklı stratejiler dikkat çekiyor. Özellikle Hollandalı ofislerin etkisiyle şehir; kuvvetler alanı, istiflenen, döndürülen veya delinen kütleler bütünü olarak ele alınıyor.
Eserde öne çıkan bir diğer unsur da projelerin ilk aşamadaki çizimleri ve kolaj çalışmaları. Pablo Bofill'in bükülmüş kulesi, Anupama Kundoo'nun büyük esnek kalkınma kağıtları üzerindeki ekspresyonist çizgileri, Álvaro Siza'nın ve Steven Holl'un spontane hamleleri kitapta yer alan illüstrasyonlar arasında bulunuyor. Küresel kalkınmanın her yerde karşımıza çıkan cam kutu ve kurumsal modernizm dilinin aksine, bu dosyadaki projelerde yerel formların soyutlanması, anıtsal kamusal alanlar ve manzarayla bütünleşen topografik yaklaşımlar ön plana çıkıyor.
Kitabın sonunda yer alan projelerin birçoğunun hayata geçirilmediği ya da hiçbir zaman gerçekleşmeyeceği görülüyor. İnşa edilenler arasında 51N4E'nin Tiran'daki Skanderbeg Meydanı yenilemesi ve MVRDV'nin eski diktatörün anısına yaptırılan piramidi halk dostu bir forum alanına dönüştürmesi gibi örnekler yer alırken; bu deneyimler kataloğu, mimarlık aracılığıyla bir toplumu iyileştirme iradesinin belgesi olarak nitelendiriliyor.