UN-Habitat 2026 Scroll of Honour Ödülleri'nin Kazanan Beş Yaklaşımını Duyurdu

Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (UN-Habitat), 2026 Scroll of Honour Award kazananlarını ilan etti. Brezilya, Myanmar, Pakistan, Tunus ve Birleşik Krallık'tan gelen bu beş kazanan, yeterli konuta erişim ve sürdürülebilir kentsel gelişim alanındaki katkılarıyla öne çıkıyor. Ödül sahipleri arasında çatışma bölgelerinde çalışan konut kuruluşları, yerel ve madencilik atıklarından inşaat malzemesi geliştiren araştırmacılar, Brezilya'daki bir yerli köyü, Pakistan'daki bir kamu konut ajansı ve Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan bulunuyor. Afrika, Asya, Avrupa ve Amerika kıtalarından gelen 101 aday arasından titizlikle seçilen bu isimler, günümüzün en büyük kentsel zorluklarına karşı sunulan farklı çözüm yöntemlerini temsil ediyor.

1989 yılında başlatılan UN-Habitat Scroll of Honour Award, yeterli konut sağlama, sürdürülebilir kentleşme ve kentsel yaşamın iyileştirilmesi konularında çalışan birey ve kurumları tanımayı amaçlıyor. Bu ödüller aynı zamanda New Urban Agenda ve 2030 Agenda for Sustainable Development hedeflerini destekleyen çalışmaları da onurlandırıyor. Küresel konut krizinin ölçeği büyürken verilen bu ödüller, UN-Habitat'ın verileriyle daha da önem kazanıyor. Kuruluşun World Cities Report 2026 raporuna göre 3,4 milyar insan yeterli konuttan yoksun yaşıyor. SDG 11 Global Report 2026 ise 1,1 milyardan fazla insanın kayıt dışı yerleşimlerde ve gecekondularda yaşadığını, bu rakamın 2015'ten bu yana 130 milyondan fazla arttığını ortaya koyuyor. 2026 World Habitat Day teması olan "Adequate Housing for All" (Herkes İçin Yeterli Konut), konutun kapsayıcı ve dayanıklı şehirler için bir temel teşkil ettiğini vurguluyor.

Housing NOW

Myanmar merkezli bu bambu inşaat organizasyonu, çatışma, yerinden edilme, yoksulluk ve afetlerden etkilenen insanlar için uygun fiyatlı konut ve toplum altyapısı geliştiriyor. Tasarlanan inşaat sistemi, yerel olarak temin edilebilen bambuyu geleneksel bilgi birikimi ve prefabrikasyon ile birleştiriyor. Bileşenler taşınabilir kılavuzlar kullanılarak hazırlanıyor ve yerinde monte ediliyor. Bu yaklaşım sadece konutlarda değil, okullar, okul öncesi eğitim kurumları, toplum merkezleri ve tıbbi tesislerde de uygulanıyor; özellikle 2025 depreminden etkilenen topluluklar için yürütülen projeler dikkat çekiyor. Kuruluş, hizmet verdiği topluluk üyelerini istihdam ederek yerel kalkınmaya katkıda bulunurken, yerel inşaatçıları desteklemek için resimli inşaat kılavuzları da sunuyor.

Aldeia do Espraiado – Tekoa Ara Hovy

Brezilya'nın Maricá kentinde yer alan bu yerleşim alanı, Guarani Mbyá topluluğu için kalıcı bir ikametgah sağlıyor ve bir belediye tarafından kurulan ülkenin ilk yerli köyü olarak tanınıyor. Daha önce güvencesiz arazi haklarıyla bir eyalet parkında yaşayan ve temel hizmetlere erişimi kısıtlı olan on üç aile, 2025 yılının başında bu köye taşındı. Topluluğun katılımıyla geliştirilen yerleşim planı; geleneksel evler, iki dilli bir okul, sağlık ocağı, kültür merkezi, toplum mutfağı, su altyapısı ve ortak alanlarda güneş enerjili aydınlatma gibi unsurları içeriyor. Girişim, belediye yatırımı ile topluluk katılımını ve geleneksel inşaat pratiklerini başarıyla harmanlıyor.

Punjab Housing and Town Planning Agency

Pakistan'ın Lahor kentinde faaliyet gösteren bu devlet kurumu, eyaletin Apni Chhat Apna Ghar konut programını yürütmekle görevlendirildi. 2024 yılında başlatılan program, arazisi olan ancak ev inşa etmek için yeterli kaynağı bulunmayan düşük gelirli haneleri desteklemeyi amaçlıyor. Pencap genelinde 100.000 adet uygun fiyatlı ev ve apartman dairesi inşa edilmesini hedefleyen proje kapsamında, uygun hanelere kendi arazileri üzerinde inşaat yapabilmeleri için faizsiz finansman sağlanıyor. Başvuru süreçleri ve uygulama aşamaları dijital sistemler aracılığıyla yönetilirken, Bank of Punjab ve ortak mikrofinans kuruluşları finansman sürecine destek veriyor. UN-Habitat, ajansı düşük gelirli hanelerin güvenli konuta erişimini genişlettiği için ödüllendirdi.

Abdelmalek Ghannem

Sürdürülebilir inşaat uzmanı ve Société Industrielle de Blocs (SOIB) kurucusu olan araştırmacı, yerel malzemeler ve endüstriyel atıklar kullanarak yenilikçi inşaat sistemleri geliştiriyor. 2009 yılında Tunus'un Bizerte kentinde kurulan SOIB, taş ocakları ve madencilikten elde edilen kalıntıları içeren sıkıştırılmış stabilize toprak bloklar ve birbirine kenetlenen inşaat sistemleri üretiyor. Bu bloklar, geleneksel kagir yapılara göre daha az çimento ve harç gerektirirken, bileşimleri sayesinde sıcak iklimlerde termal performansa katkıda bulunabiliyor. UN-Habitat verilerine göre bu yaklaşım Tunus genelinde 100'den fazla yapı projesinde kullanıldı ve kuruluş mimarlar, mühendisler ve inşaatçılar için eğitimler düzenlemeye devam ediyor.

Mayor Sadiq Khan

Londra Belediye Başkanı, görev süresi boyunca uygun fiyatlı ve sürdürülebilir konut üretimi ile kapsayıcı, iklime dayanıklı kentsel gelişim alanındaki çalışmaları nedeniyle onurlandırıldı. Belediye binası fonları aracılığıyla yeni sosyal konutlar ve uygun fiyatlı evler için sağladığı desteklerin yanı sıra, kilit çalışanları (key workers) hedefleyen konut politikalarıyla dikkat çekiyor. Ocak 2026'da Khan, hemşireler, öğretmenler, bakıcılar ve otobüs şoförleri gibi çalışanların gelirlerine endeksli kiralarla 2030 yılına kadar en az 6.000 kira kontrollü konutun inşasına başlanmasını hedefleyen Key Worker Living Rent girişimini başlattı. Londra'daki bu model, metropollerdeki barınma krizine karşı kamusal bir yanıt niteliği taşıyor.

2026 Scroll of Honour ödülleri, dünya çapında konutun karşılanabilirliği ve erişilebilirliği konusundaki geniş çaplı girişimlerin bir parçası olarak görülüyor. Avrupa'da Eylül ayında imza kampanyası başlatılan "Right to Housing! Now and Forever" girişimi ve Balear Sosyal Konut Modeli'ni ödüllendiren OBEL Award bu çabalara örnektir. Amerika Birleşik Devletleri'nde ise Temmuz ayında yasalaşan ROAD to Housing Act, federal konut programlarını ve finansman düzenlemelerini revize ederek sürece katkı sağlıyor. UN-Habitat'ın tanıdığı bu beş farklı model, yerel bağlamlara uygun ve sürdürülebilir çözümlerin küresel ölçekte nasıl ilham verebileceğini kanıtlıyor.