Wembley’den San Siro’ya: Norman Foster Gelecek ile Bellek Arasında
Milano’daki yeni Generali Stadium projesi, Norman Foster’ın mimari kariyerindeki temel bir yaklaşımı yeniden gündeme getiriyor. Mimar, Wembley’den Reichstag’a uzanan projelerinde teknolojik yenilik ile kolektif hafıza arasında denge kuruyor.

Milano'da Foster + Partners ve Manica ortaklığıyla tasarlanan Generali Stadium projesinin Meazza Stadyumu'nun (San Siro) yerini almaya hazırlanması, Norman Foster'ın altmış yıllık kariyerinde öne çıkan kolektif bellek ve dönüşüm ilişkisini yeniden gündeme taşıyor. Mimar, toplumsal hafızada güçlü bir yere sahip olan simgesel yapıların dönüşümünde, geçmişin ruhunu korurken geleceği günümüze taşıma yaklaşımını benimsiyor.
Bu yaklaşımın en belirgin emsallerinden biri London'daki Wembley Stadyumu'nda yaşandı. 1976'dan beri koruma altında olan eski yapının 2003 yılında yıkılması ve ikonik ikiz kulelerinin yok olmasının ardından, Foster + Partners ve HOK Sport (günümüzde Populous) tarafından tasarlanan yeni yapı 2007 yılında açıldı. Londra projesinde yer alan David Manica, bugün Milano'daki yeni stadyum sürecinde de Foster ile birlikte çalışıyor. Yeni Wembley'de yükselen 133 metre yüksekliğindeki çelik kemer, yapının çatı strüktürünü taşırken mühendislik alanında yeni bir simge haline geldi.
Foster'ın mevcut yapılarla ve hafızayla kurduğu ilişki yalnızca stadyum tasarımlarıyla sınırlı kalmıyor. 1999 yılında Berlin'deki Reichstag binasına eklenen cam kubbe ve 2000 yılında tamamlanan British Museum Great Court düzenlemesi, tarihi dokuya çağdaş bir katman ekleme anlayışını yansıtıyor. Diğer yandan, New York'taki 270 Park Avenue adresinde yer alan ve SOM bünyesinde Gordon Bunshaft ile Natalie de Blois tarafından tasarlanan modernist Union Carbide Building'in yıkılarak yerine inşa edilen yeni JPMorgan Chase genel merkezi (2025) ile Manchester'da Old Trafford'un mirasını sürdürmek amacıyla sunulan 100.000 kişilik yeni stadyum önerisi (2025), var olanın yerine yenisini koyma stratejisinin örneklerini oluşturuyor.
Kariyeri boyunca Hong Kong'daki HSBC genel merkezi (1985) ve Tecno için tasarladığı Nomos masa (1986) gibi işlerde teknolojiyi belirgin bir dile dönüştüren 91 yaşındaki mimar, 1999 yılında Lord Foster of Thames Bank unvanıyla House of Lords üyesi oldu. Manchester'da bir işçi ailesinin çocuğu olarak büyüyen, Royal Air Force bünyesinde radar teknisyenliği yapan, Manchester ve Yale üniversitelerinde eğitim alan Foster, 2025 yılındaki London Design Festival kapsamında aldığı yaşam boyu başarı ödülünde "Teknoloji, tarihin dersleriyle birlikte bir araçtır" ifadesini kullandı.





