Birmingham Selfridges: Future Systems’in İkonik Cephe Tasarımının Ardındaki Detaylar
Future Systems tarafından tasarlanan Birmingham Selfridges, Paco Rabanne imzalı bir elbiseye atıfta bulunan 15.000 adet anodize alüminyum diskten oluşan dış cephesiyle modern mimarinin unutulmazları arasında yer alıyor. 2003 yılında tamamlanan yapı, şehrin kentsel dönüşüm sürecinde estetik bir devrim yarattı.
Birmingham'ın kentsel dokusunu dönüştüren en dikkat çekici projelerden biri olan Selfridges departman mağazası, Future Systems mimarlık ofisinin Jan Kaplický ve Amanda Levete liderliğinde imza attığı vizyoner bir çalışma olarak mimarlık tarihindeki yerini koruyor. 1999 yılında Lord's Cricket Ground için tasarladıkları medya merkeziyle RIBA Stirling Ödülü'nü kazanan ekip, bir sonraki büyük ölçekli projeleri olan Selfridges için şehrin 1964 yılında inşa edilmiş ve zamanla eskimiş Brutalist tarzdaki Bullring alışveriş merkezinin yerine geçecek, iddialı bir yapı kurguladı.
Projenin temelinde, müşteri tarafının aydınlatma ve vitrin alanı gereksinimleri nedeniyle ortaya çıkan 'minimal pencere' isteği ile binanın görsel olarak etkileyici olması hedefi arasındaki dengeyi kurma zorunluluğu yatıyordu. Jan Kaplický ve Amanda Levete, bu kısıtlamayı bir avantaja dönüştürerek yapıyı organik, yumuşak kıvrımlara sahip bir kütle olarak tasarladı. Tasarımın en ikonik parçası olan cephe kaplaması ise ilhamını bir Paco Rabanne tasarımı olan metalik bir elbiseden alıyor.
Bu özgün estetiği hayata geçirmek için yapı mühendisliği firması Arup ile yakın bir iş birliği yürütüldü. Nihai cephe tasarımı, püskürtme beton (sprayed-concrete) strüktürün üzerine yerleştirilen ve içeriden güçlendirme çubuklarına kaynaklanmış bağlantı parçalarına sabitlenen 15.000 adet dışbükey (convex) anodize alüminyum diskten oluşuyor. Bu teknik, yapının pürüzsüz ve yansıtıcı yüzey algısını güçlendirirken, disklerin yarattığı doku binaya derinlik katıyor.
Disklerin altındaki zemin uygulaması da projenin başarısında önemli bir rol oynuyor. Disklerin yerleştirilmesinden önce, duvarlar Liquid Plastics firması tarafından geliştirilen, Yves Klein tablolarını anımsatan derin bir mavi renkle kaplandı. Bu özel kaplamanın 35 yıl boyunca dayanıklılığını koruyacağı garanti edilmiştir. Uzaktan bakıldığında, alüminyum disklerin yansıtıcı etkisi binayı kesintisiz, parlayan bir kütle gibi gösterirken; yakından bakıldığında bu silindirik disklerin mavi arka plan üzerindeki yarattığı kontrast, yapının mimari dilini belirginleştiriyor.
2003 yılında tamamlanan ve kısa sürede Birmingham’ın modern sembollerinden biri haline gelen Selfridges, aralarında 2004 RIBA Ödülü'nün de bulunduğu yedi farklı ödüle layık görüldü. Proje, hem malzeme teknolojisi hem de form arayışı açısından döneminin ötesinde bir örnek teşkil ederek kentsel dönüşümün nitelikli mimari ile nasıl birleştirilebileceğinin kanıtı oldu.