Lola Mora Cultural Center Arjantin'de Açıldı

Arjantin'in kuzeybatısındaki San Salvador de Jujuy kentinde, And Dağları'nın eteklerinde ve yoğun subtropikal Yunga ormanıyla çevrili bir alanda konumlanan Lola Mora Cultural Center, temmuz ayı başında kapılarını halka açtı. Arjantinli sanatçı Lola Mora'nın yaşamına ve çalışmalarına adanan merkez, Pelli Clarke & Partners'ın Güney Amerika'daki ilk kültürel yapısı olma özelliğini taşıyor. Proje aynı zamanda, 2019 yılında hayatını kaybeden Arjantin doğumlu mimar César Pelli'nin imzasını taşıyan son çalışma olması yönüyle de önem taşıyor.

Lola Mora Cultural Center, 1,3 hektarlık bir alana yayılıyor. Projenin peyzaj tasarımı, César Pelli'nin merhum eşi Diana Balmori tarafından kurulan Balmori Associates tarafından üstlenildi. Mevcut ekolojiyi korumayı ve güçlendirmeyi önceliklendiren tasarım yaklaşımı sayesinde, mimari yapı bölgedeki yerli ağaçların arasına adeta bir dokuma gibi işlenerek arazi üzerindeki etkiyi en aza indiriyor. Yapının kavisli formu arazinin topografyasını takip ederken, mevcut yerli ağaç korusunu da kucaklıyor. Dar bir girişle başlayan erişim rotası, araziye müdahaleyi minimumda tutmak üzere tasarlanan doğal bir yarık üzerindeki köprüden geçerek tabandan tavana pencerelerle kaplı ana lobi ve sergi salonuna ulaşıyor. Bu şeffaf tasarım, Lola Mora'nın heykellerinin orman ve dağ manzarası eşliğinde farklı açılardan izlenmesine olanak tanıyor. Sergi salonunun ötesinde binada bir yorumlama merkezi, restoran, kütüphane, hediyelik eşya dükkanı ve konuk sanatçılar ile geçici sergiler için bir atölye yer alıyor.

Merkez, Arjantinli öncü heykeltıraş Lola Mora'nın Carrara mermerinden yonttuğu altı adet anıtsal neoklasik eseri yüz yılı aşkın bir sürenin ardından ilk kez bir araya getiriyor. İlk olarak 1906 yılında Buenos Aires'teki Arjantin Ulusal Kongre Sarayı için sipariş edilen "The Lions", "Liberty", "Progress", "Work", "Peace" ve "Justice" adlı alegorik heykeller, on beş yıl sonra kaldırılarak Jujuy eyaletine bağışlanmıştı. Yüz yılı aşkın bir süre boyunca açık havada doğa koşullarına maruz kalan bu değerli eserler, artık sanatçının mirasını onurlandırmak için özel olarak tasarlanmış bu merkezde koruma altında sergileniyor.

Sürdürülebilirlik odaklı tasarımıyla dikkat çeken yapının yatay formuna, uzaktan fark edilmesini sağlayan düşey bir kule eşlik ediyor. Bu kule üzerinde beş adet rüzgar türbini barındırıyor. Fotovoltaik paneller ve sıcak su için güneş enerjisi kolektörleri gibi diğer yenilenebilir enerji kaynaklarıyla birlikte bina, enerji ihtiyacının %100'ünü kendisi üretiyor. Yüksek performanslı bina kabuğu ve son teknoloji mekanik sistemler sayesinde enerji tüketimi %23 oranında azaltılmış durumda. Yağmur suyu hasadı sistemine sahip olan yapıda, yarık boyunca yerleştirilen küçük bentler su akışını yavaşlatarak erozyonu önlüyor ve çevredeki ekosistemi koruyor. Taş kaplama dahil olmak üzere malzemelerin büyük bir kısmı yerel kaynaklardan temin edilerek nakliye kaynaklı etkiler azaltılırken bölgesel ekonomiye de destek sağlanıyor. Proje, LEED Gold sertifikasını hedefliyor.

Hükümet kuruluşu olan Jujuy Eyaleti Hükümeti iş birliğiyle hayata geçirilen projede, sorumlu ortak olarak Susana La Porta Drago ve tasarım ekibi lideri olarak Axel Zemborain görev aldı. Projenin yerel mimarlık ofisi (Architect of Record) ise Arturo Beccar Varela & Asociados oldu.