Modernizm ve İhtişam: Wiener Werkstätte Kadınları

New York'taki Jewish Museum, 20. yüzyılın başlarında Viyana'da faaliyet gösteren etkili tasarım kolektifi Wiener Werkstätte ile bağlantılı kadın sanatçıların rolünü inceleyen kapsamlı bir sergiye ev sahipliği yapıyor. 17 Temmuz'da kapılarını açacak ve 15 Kasım 2026 tarihine kadar ziyaret edilebilecek olan "Modernity and Opulence: Women of the Wiener Werkstätte" başlıklı sergi, Viyana'daki MAK–Museum of Applied Arts iş birliğiyle hayata geçiriliyor. Sergi, 1903 ile 1932 yılları arasında aktif olan bu kolektifle bağlantılı yaklaşık 30 Yahudi kadın sanatçıya ait 200'den fazla nesneyi bir araya getiriyor.

Sergi, kadınların Werkstätte'nin gelişiminde, ticari başarısında ve kamusal imajında çevreleyici değil, merkezî bir rol oynadığını savunuyor. Odak noktasında ise uzun süre tasarım tarihlerinde hak ettiği yeri bulamamış olan Yahudi kadın sanatçılar, tasarımcılar, patronlar, müşteriler ve kültürel aracıla yer alıyor. Tasarım kolektifi; mimar Josef Hoffmann, sanatçı Koloman Moser ve sanayici ile koleksiyoner Fritz Waerndorfer tarafından kurulmuştu. Sanat ve yaşam arasındaki sınırları eritme amacıyla yola çıkan grup, "gesamtkunstwerk" yani toplam sanat eserini hedefliyordu.

20. yüzyılın başındaki Viyana'da kadınlar için güzel sanatlar akademilerine erişim kısıtlıyken, uygulamalı sanatlar ev yaşamına yakın görüldüğü için daha kabul edilegiliyordu. Kunstgewerbeschule'de Hoffmann ve Moser'den eğitim alan kadınlar, tekstil, seramik, grafik, moda ve dekoratif arts alanlarında profesyonel dünyaya adım attı. Özellikle 1916 yılında kurulan Künstler-Werkstätte (Sanatçı Atölyeleri), kadın sanatçılar için deneysel bir stüdyo ve profesyonel bir kanal görevi gördü.

Sergi, Wiener Werkstätte'nin uluslararası sergilerdeki rolünü ve Hollywood ile olan ilişkisini de ele alıyor. 1925 Paris Uluslararası Modern Dekoratif ve Endüstriyel Sanatlar Sergisi'nde Hoffmann'ın tasarladığı Avusturya pavyonunda Lotte Calm, Mizi Friedmann, Felice Rix ve Vally Wieselthier gibi isimlerin eserleri yer aldı ve Rix bronz madalya kazandı. Kolektifin seramikleri ayrıca Greta Garbo'nun başrolünü oynadığı "The Kiss" (1929) gibi filmlerde de kendine yer buldu.

Ancak el yapımı üretime olan bağlılık ve pahalı malzemeler, birinci dünya savaşı sonrasında ve 1929 ekonomik kriziyle birlikte işletmeyi ekonomik olarak zor durumda bıraktı ve Werkstätte 1932 yılında kapandı. Sergi, modernizmin yalnızca makine ve endüstriyel gelecikten ibaret olmadığını, süslemenin de modernitenin merkezinde yer alabildiğini gözler önüne seriyor.