Parametrisizm’e Ne Oldu? Bir Üslubun Görsel Bir Dile Dönüşümü
Patrik Schumacher’in 2008’de ilan ettiği parametrisizm manifestosu, aradan geçen yıllarda teknik bir araçtan estetik bir tercihe evrildi. Dijital tasarımın sınırlarını zorlayan bu yaklaşım, mimari teorideki yerini ve günümüzdeki etkisini yeniden tartışmaya açıyor.

Eylül 2008'de, 11. Venedik Bienali (Venice Architecture Biennale) kapsamında düzenlenen Dark Side Club oturumlarında sunulan bir metin, Modernizm'den sonraki ilk büyük mimari üslubu müjdelemişti. Zaha Hadid Architects ortağı Patrik Schumacher tarafından kaleme alınan "Parametricism as Style" (Üslup Olarak Parametrisizm) manifestosu, Postmodernizm ve Dekonstrüktivizm'i bu yeni döneme hazırlık aşamaları olarak tanımlıyordu. Bu tasarım mantığı, kentsel plandan en küçük tektonik detaya kadar projenin her öğesinin bir değişken olarak ele alınmasını ve formun sürekli olarak farklılaşarak değişen taleplere uyum sağlamasını öngörüyordu.
Dijital kültürde 18 yıl uzun bir süre olsa da, bu manifestonun etkisi 2016'da yayınlanan "Parametricism 2.0: Rethinking Architecture's Agenda for the 21st Century" ile devam etti. Ancak geçen süreçte, manifestonun bir araya getirdiği teknikler, formal kurallar ve toplumsal teşhisler birbirinden ayrışmaya başladı. Greg Lynn'in 1993'te Architectural Design dergisindeki "Folding in Architecture" sayısı ile başlattığı sürekli varyasyon arayışı, 2007'de David Rutten tarafından yayınlanan Explicit History (sonradan Grasshopper adını alan) eklentisiyle profesyonel bir standarta dönüştü. Associative modeling (ilişkisel modelleme), artık bir avangart yetkinlikten ziyade sıradan bir ofis aracı haline geldi.
Teknik araçların yaygınlaşması, üslubun her zaman onu takip ettiği anlamına gelmiyordu. Araştırmacı Daniel Davis'in 2010'da belirttiği gibi, bir binayı Grasshopper ile çizmek onu otomatik olarak parametrik mimari yapmıyordu. Schumacher’in manifestosu, mimarlara spline’lar, nurbs’ler ve üretken bileşenler kullanmayı öğütlerken, yazılım rutinlerini bizzat üslubun ilkeleri arasına yerleştirmişti. Ancak bu estetik, pratikte daha çok havalimanları ve stadyumlar gibi devasa bütçeli, "tek seferlik" anıtsal projelerde uygulanabildi.
Zaha Hadid Architects tarafından tasarlanan ve 2019'da açılan Beijing Daxing International Airport, bu yaklaşımın ölçek olarak en uç noktalarından birini temsil ederken, aynı zamanda bu yöntemin tekrarlanmasının ne kadar zor olduğunu da gösterdi. Teorisyen Mario Carpo, "The Second Digital Turn" (2017) kitabında, dijital tasarımın artık pürüzsüz geometrilerden ziyade ayrık parçalara ve veri odaklı düşünce araçlarına evrildiğini savunuyor. Bugün parametrisizm, bir üslup olmaktan ziyade mimarlığın form üzerine hala ortak bir dil geliştirip geliştiremeyeceğine dair açık bir soru olarak varlığını sürdürüyor.





