Fondazione Querini Stampalia: Carlo Scarpa'dan Mario Botta'ya Venedik'in Evrimi
Venedik'teki Fondazione Querini Stampalia, Carlo Scarpa, Mario Botta ve Michele De Lucchi gibi önemli isimlerin dokunuşlarıyla zenginleşen mimari katmanlaşmasını ve Cristiana Collu yönetimindeki yeni dönemini sürdürüyor.
Fondazione Querini Stampalia, kurucularının gidişinin ardından kendi ivmesiyle ve vizyonuyla gelişmeye devam eden kurumlar arasında yer alıyor. Kurum, Venedikli patrisyen bir ailenin son üyesi olan Kont Giovanni Querini Stampalia'nın vasiyeti üzerine 1869 yılında kuruldu. Bir önceki yıl aile sarayı olan Santa Maria Formosa'daki kütüphanesini, galeri koleksiyonlarını, madalya koleksiyonlarını ve sanat eserlerini kamuya bağışlayan kontun bu hamlesi, o dönem için radikal bir bilgi demokratikleştirme hareketiydi. Kütüphanenin akşamları ve pazar günleri dahi açık tutulması, bir ayrıcalık değil kamusal bir hizmet olarak tasarlandı.
Bu köklü taahhüt, 20. yüzyıl boyunca Venedik'in en ilginç mimari katmanlaşma örneklerinden birinin ortaya çıkmasını sağladı. 1963 yılında Carlo Scarpa, zemin katı ve bahçeyi yeniden tasarlayarak yapıya dahil olan acqua alta (yüksek su) ile çalıştı; kanallar, havuzlar ve eşikler lagün suyunu bir tasarım malzemesi olarak içeriye davet etti. 1980'ler ve 1990'larda Valeriano Pastor, katlar ve kompleksin farklı bölümleri arasında bir bağlantı sistemi kurdu. 1994'ten itibaren Mario Botta, Scarpa'nın vakfa kazandırılmasında kilit rol oynayan Giuseppe Mazzariol'ün adını taşıyan oda dahil olmak üzere mekanları ve hizmetleri yeniden organize eden büyük bir renovasyon gerçekleştirdi. 2018 yılında ise Michele De Lucchi vakıf içindeki birtakım odaları restore ederek donattı. Yirminci ve yirmibirinci yüzyılların önemli isimleri, hiçbiri diğerine üstün gelmeden aynı Rönesans gövdesi üzerinde iz bıraktı.
Tarihi yapının kendisi, vakfın ne anlama geldiğini taşa kazınmış bir manifesto gibi ifade ediyor. Çağdaş müzelerin sıklıkla gösterişli bir mimari kabukla başlayıp ardından koleksiyonla doldurulmasından farklı olarak, Querini Stampalia bu sırayı tersine çeviriyor. Bir ev olarak başlayıp sonradan kamusal nitelik kazanan yapı, kapılarını açmış bir hane hissini korumaya devam ediyor. Ailenin kabul salonları, piano nobile üzerinde Giovanni Bellini, Pietro Longhi ve Giambattista Tiepolo'nun tablolarıyla birlikte 17. ve 18. yüzyıl Venedik zevkini izleyen bir resim galerisi oluşturuyor.
Eylül 2024'ten bu yana vakfın direktörlüğünü yürüten sanat tarihçisi Cristiana Collu, tarihi koleksiyonu sürekli olarak yeni konfigürasyonlar üreten aktif bir rezerv olarak ele alıyor. Bu düşünce yapısı, yeni sezonu açan “The Dreamer” projesinin yanı sıra “Cosmotechnics”, “Nigel Cooke” ve “Hans Hartung” sergilerinin tek bir ilişkisel alan olarak kurgulandığı 2026 programının temelini oluşturuyor. Küçük ölçekli yapısıyla Querini Stampalia, tek bir sabit yöne bağlı kalmayarak küresel kültürel sahnedeki kurumlarla eşit koşullarda etkileşim kurabiliyor ve mirasa sadakatin korumacılıktan ziyade sürekli bir yeniden icat olduğunu kanıtlıyor.