OMA'nın Kurucu Ortağı ve Eğitimci Elia Zenghelis 89 Yaşında Hayatını Kaybetti
Office for Metropolitan Architecture'ın kurucularından, yirminci yüzyılın sonlarının en etkili mimarlık eğitimcilerinden Elia Zenghelis 89 yaşında yaşamını yitirdi.
Yunan mimar, Office for Metropolitan Architecture'ın (OMA) kurucu ortağı ve yirminci yüzyılın sonlarının en etkili mimarlık eğitimcilerinden biri olan Elia Zenghelis, 30 Ağustos 2026 tarihinde 89 yaşında hayatını kaybetti. Ölümü, mimari düşünce üzerindeki etkisi tasarladığı binaların çok ötesine uzanan, onlarca yıllık Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki eğitimiyle birkaç nesil mimarın entelektüel gelişimini şekillendiren bir figürün aramızdan ayrılışını simgeliyor.
1937 yılında Atina'da doğan Zenghelis, Londra'daki Architectural Association School of Architecture'da mimarlık eğitimi aldı ve çalışmalarını 1961'de tamamladı. Douglas Stephen and Partners bünyesinde 1971'e kadar çalışan Zenghelis, aynı zamanda 1963'te Architectural Association'da ders vermeye başladı. Okulda daha radikal ve avangart bir mimari söylemin önde gelen seslerinden biri haline gelerek, kurumun radikal fikirler için verimli bir zemin oluşturmasına katkı sağladı.
1975 yılında Zenghelis; Rem Koolhaas, Zoe Zenghelis ve Madelon Vriesendorp ile birlikte Office for Metropolitan Architecture'ı kurdu. OMA, döneminin belirleyici bürolarından biri haline geldi ve Zenghelis, büronun biçimlendirici yıllarında merkezi bir etkiye sahip oldu. 1980 ile 1987 yılları arasında OMA Londra'yı, 1982 ile 1987 yılları arasında ise OMA Atina'yı yönetecek; Lahey'deki Hollanda Parlamentosu Ek Binası (1978), IBA Berlin için Lützowstrasse konutları (1981) ve Paris'teki Parc de la Villette yarışması (1982) gibi projelere katkıda bulundu.
1980'lerin başında, Yunanistan'ın Antiparos adasındaki bir dizi yazlık villanın Akdeniz ve Ege gelenekleriyle bir etkileşim başlatmasıyla işlerinde bir yön değişikliği ortaya çıktı. Eleştirmenler bu durumu "Manhattanizm'den Akdenizciliğe" geçiş olarak tanımladı. Bununla birlikte Zenghelis, sınır geçişinin faaliyette olduğu dönemde tasarlanan Checkpoint Charlie bitişiğindeki bir konut bloğu dahil olmak üzere OMA'nın IBA Berlin'e katkıları aracılığıyla yoğun kentsel bağlamlarda çalışmaya devam etti. Elia ve Zoe Zenghelis, mimari çalışmalarının yanı sıra OMA'nın projelerini resmetmek için bir dizi tablo ürettiler; bunlardan birkaçının New York'taki Museum of Modern Art koleksiyonunda yer aldığı bilinmektedir.
1987 yılında OMA'dan ayrılan Zenghelis, mimar Eleni Gigantes ile birlikte Gigantes Zenghelis Architects'i kurdu. Londra ve Atina arasında faaliyet gösteren büro, daha sonra Brüksel'de de bir şube açtı. Tamamlanan en önemli çalışmaları arasında, Kumamoto ArtPolis tarafından sipariş edilen Japonya'nın Kumamoto kentindeki Ashikita Gençlik Evi (1996–1998) yer almaktadır. Ancak 1992'den itibaren aktif tasarımdan giderek uzaklaşan Zenghelis, profesyonel yaşamının merkezine eğitimi yerleştirdi.
Akademik kariyeri oldukça kapsamlı olan Zenghelis, 1989 yılında James Stirling'in ardından Düsseldorf Kunstakademie'de Baukunst profesörlüğüne atandı ve bu görevi 2002 yılına kadar sürdürdü. Hollanda'daki Berlage Institute'te ders verdi; Lausanne'daki EPFL, ETH Zurich ve Mendrisio'daki Accademia d'Architettura gibi kurumlarda öğretim pozisyonlarında bulundu. Yunanistan'daki Thessaly Üniversitesi'nde Onursal Profesör unvanına layık görülen Zenghelis, ayrıca Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki çeşitli kurumlarda ders verdi. Yale Mimarlık Okulu'nda Davenport Misafir Profesörü ve sonrasında Norman R. Foster Misafir Profesörü olarak görev yaptı. Kraliyet İngiliz Mimarlar Enstitüsü (RIBA) tarafından 2000 yılında Eğitimde Mükemmeliyet için Annie Spink Ödülü ile ödüllendirildi.