Dikey Mahalle Dönemi: Yüksek Yapı Yaşamını Değiştiren 7 Kule

Yüksek yapılar, bir bina tipi olarak tarihsel süreçte her zaman yükseklik odaklı bir gelişme göstermiştir. Her yeni nesil, gökyüzüne biraz daha uzanmanın farklı yollarını ararken; mimarlar onlarca yıldır bu dikey hacimlerin içerisinde gerçekte nelerin yaşanabileceğini de sorgulamaktadır. Kâğıt üzerinde ya da spekülatif projelerde kalan pek çok teorik fikir, günümüz mimarlık pratiğinde giderek daha görünür hale gelmektedir. Bir kule tek bir yapı gibi değil de yaşayan bir ekosistem gibi davranmaya başladığında, yüksek yapının tanımı da değişmektedir. Bu yaklaşımda kulenin merkezine bir orman yerleştirilmekte, ofis katları müzeler, kütüphaneler ve sosyal alanlarla istiflenmekte; yüzme havuzları, bahçeler ve kamusal mekanlar konut ve çalışma alanlarıyla birlikte dikey eksende tırmanmaktadır. Architizer’ın 14. Yıllık A+Awards programında ödül kazanan ve öne çıkan yedi proje, gökdelenleri sadece katların üst üste dizildiği kütleler olmaktan çıkarıp kendi içinde birer dikey mahalleye dönüştürmektedir.

Aqualuna

Kanada’nın Toronto kentinde yer alan proje, kıyı şeridinden yükselen iki belirgin tepeden oluşmakta ve yapının zeminle buluştuğu noktada ortada dikey bir vadi oluşturmaktadır. Bu merkezi alan; sakinleri ortak toplanma mekanları, peyzajlı bir teras deck'i ve açık yüzme havuzu etrafında bir araya getirirken Ontario Gölü'ne doğru kesintisiz manzaralar sunmaktadır. Fikir, yapının üst katlarında derinlikleri ve açıları değişen balkon ve teraslarla devam ederek 215 konutun her birine özel açık alan sağlamaktadır. Teraslar dairelere doğal ışık ve temiz hava taşırken komşu birimler arasında mahremiyet yaratmaktadır. Sokak seviyesinde ise sahil yürüyüş yolu boyunca uzanan çift katlı bir podyumda mağazalar, kamusal olanaklar ve bir toplum merkezi yer almaktadır. 3XN ve KIRKOR Architects And Planners imzalı tasarım, 14. Architizer A+Awards programında "Multi Unit Housing – High Rise (16+ Floors)" kategorisinde Jüri Ödülü kazanmıştır.

ByteDance Houhai Center

Çin’in Şanghay kentinde Ennead (bir CannonDesign şirketi) tarafından tasarlanan çalışma alanı kulesi, masa başından ayrılmak için çok sayıda sebep sunarak yüksek yapıyı adeta bir mahalleye dönüştürmektedir. Kule boyunca sıralanan ortak çalışma alanları, derslikler, yemek mekanları ve rekreasyon tesisleri; teraslar ve ortak dolaşım hatlarıyla birbirine bağlanmaktadır. Bu durum, bina içindeki hareketliliği sosyal yaşamın doğal bir parçası haline getirmektedir. Mimarideki kademeli kütleler ve dalgalı cephe tasarımı, iş birliği ve etkileşimin gerçekleştiği alanlara dışarıdan bakıldığında görünürlük kazandırmaktadır. Bit ve bayt mantığından ilham alan tasarım, geleneksel ofis katlarının tekrarlayan yapısını kırarak farklı çalışma biçimlerinin yan yana var olabildiği bağlantılı alanlar oluşturmaktadır. Taze hava, açık teraslar ve Shenzhen Körfezi manzarası bu ağı binanın dışına doğru genişletmektedir.

LTR1

El Salvador’un Nuevo Cuscatlán bölgesinde Carazo Arquitectura imzası taşıyan proje, yüksek yapıda yaşam konseptine yenilikçi bir dikey mahalle yaklaşımı getirmektedir. Projede konutlar, restoranlar, mağazalar, ortak çalışma alanları, bahçeler ve kamusal alanlar tek bir yapı içerisinde bir araya getirilmektedir. Biçimlenmesini San Salvador peyzajından alan kule, mevcut bir ormanın etrafında kıvrılarak merkezindeki olgun ağaçları koruma altına almaktadır. İç avlular, gökyüzü bahçeleri ve açık atriyumlar yapının içine bitki örtüsü ve taze hava taşımaktadır. Kulenin dikey organizasyonunda El Salvador’un farklı coğrafi karakterleri işlenmektedir; lobi alanındaki kuru orman referanslarından başlayarak havuz ve sağlık/yaşam alanlarını çevreleyen bulut ormanı teraslarına ve su elemanlarına doğru dikey bir geçiş kurgulanmaktadır. Tasarım, 14. Architizer A+Awards’ta "Unbuilt Multi Unit Housing – High Rise (10+ Floors)" kategorisinde hem Jüri Ödülü hem de Halk Oylaması Ödülü kazanmıştır.

270 Park Avenue

New York City’de Foster + Partners tarafından tasarlanan JPMorganChase’in yeni genel merkezi, ofis kulesi kavramını dikey bir küçük şehre dönüştürmektedir. 60 katlı bu yapı binlerce çalışanı tek bir dikey çalışma alanında toplarken, mekan düzenlemesi günlük yaşamın masa başı rutinlerinin ötesine geçmesine imkan tanımaktadır. Çift kat yüksekliğindeki alanlar, kafeler, toplantı odaları ve ortak alanlarla birbirine bağlanan sekiz borsa katı (trading floor), izole katlar yerine kule içinde dikey mahalleler oluşturmaktadır. Yemek alanları, sağlık ve spor tesisleri, bahçeler ve toplanma alanları çalışanlara mesai saatleri arasında vakit geçirebilecekleri alternatifler sunmaktadır. Tamamen yenilenebilir elektrikle çalışan kule, operasyonel olarak net sıfır emisyona ulaşırken gelişmiş sistemleri ve cephe tasarımı sayesinde enerji kullanımını azaltmakta ve iç mekan koşullarını iyileştirmektedir. Proje, 14. Architizer A+Awards’ta "Office – High Rise (16+ Floors)" kategorisinde Jüri Ödülü'ne layık görülmüştür.

FriendTimes Suzhou Headquarters R&D Building

Çin’in Suzhou kentinde ARTS GROUP CO., LTD. tarafından hayata geçirilen proje, iş yerine gitme deneyimini bir müzeden geçmek, kütüphanede duraklamak veya sergi alanlarını gezmek şeklinde yeniden kurgulamaktadır. Çin resim sanatındaki katmanlı peyzaj anlayışından ilham alan tasarım, ofis katlarını bir oyun müzesi, galeriler, okuma alanları ve gayriresmi etkileşim mekanlarına ev sahipliği yapan silindirik kamusal alanlarla dikeyde üst üste dizmektedir. Binadaki dolaşım hatları, bu farklı dünyalar arasında geçiş sağlamakta ve çalışma ile serbest zaman aktivitelerinin aynı mekansal dizilimi paylaşmasına izin vermektedir. Yapının batı cephesinde, bu sosyal alanlar dışarıya doğru fırlayan renkli "sosyal hücreler" olarak şekillenmekte ve içerideki hareketliliği kentsel ölçekte görünür kılmaktadır. Yapı, 14. Architizer A+Awards’ta "Office – High Rise (16+ Floors)" kategorisinde Halk Oylaması Ödülü kazanmıştır.

Verde

San Francisco, Kaliforniya’da Studio Gang tarafından tasarlanan yapı, zemin seviyesinde yeni kamusal meydana bakan bitkilendirilmiş bir teras, mağazalar ve kafelerle başlayarak kent mahallesini doğrudan binanın içine çekmektedir. Yükseklik arttıkça peyzaj öğeleri yapıda tekrar tekrar görünmektedir. Kulenin köşeleri geriye doğru yontularak korunaklı teras alanları yaratılmıştır; bu alanlar sakinlere dışarıda oturma, komşularıyla buluşma ve San Francisco Körfezi manzarasını izleme imkanı vermektedir. Terasların biçimi ve konumu güneş ve rüzgâr koşullarına göre şekillenirken, yeşil seramik cephe gün boyunca değişen ışığı yakalamaktadır. En üst katta yer alan gökyüzü bahçesi ise kuşlara, kelebeklere ve diğer tozlayıcılara barınak ve besin sağlayan yerel bitki türleriyle peyzajı en tepeye taşımaktadır. Proje, 14. Architizer A+Awards’ta "Multi Unit Housing – High Rise (16+ Floors)" kategorisinde Özel Mansiyon almıştır.

First Light

Seattle, Washington’da MG2 ve James K.M. Cheng Architects ortaklığıyla tasarlanan projede, gökdelenin kenarından dışarıya doğru konsol biçiminde taşan yüzme havuzu, Elliott Bay ve Mount Rainier manzaralarına açılan yüksek bir buluşma noktası oluşturmaktadır. Konsol çalışan havuz güvertesi, V şeklindeki beton kolonlarla desteklenmekte ve etrafı dinlenme salonları, mutfak ile ortak çalışma alanları içeren kademeli bir kulüp binası ile çevrelenmektedir. Binanın zemin tabanında ise "The Veil" adı verilen, 10.000 adet özel açılı cam diskten üretilmiş yedi katlı bir enstalasyon yer almaktadır. Bu enstalasyon, lobiye giren ışığı süzmekte ve mahremiyet sağlamaktadır. Yerel zemin örtücü bitkilerle donatılmış özel bir bahçe ise sakinlere dışarıya adım atabilecekleri doğal bir ortam sunarak Seattle peyzajından bir kesiti kuleye taşımaktadır. Proje, 14. Architizer A+Awards’ta "Multi Unit Housing – High Rise (16+ Floors)" kategorisinde Halk Oylaması Ödülü'ne layık görülmüştür.